تبلیغات
معماری - معماری اسلامی
یکشنبه 20 آذر 1390

معماری اسلامی

   نوشته شده توسط: محمد رضا یعقوب زاده    نوع مطلب :معماری اسلامی ،

معماری اسلامی، شیوه‌ای از معماری است که تحت تأثیر فرهنگ اسلامی بوجود آمده و دارای چند ویژگی است:

همان گونه که از نام بر می‌آید این گونه از معماری شامل معماری گستره‌ای از جهان می‌شود که ما با عنوان جهان اسلام می‌شناسیم. معماری این کشورها تحت تأثیر ایدئولوژی اسلام در طول زمانی مشخص قرار گرفته و به همین خاطر دارای برخی ویژگی‌های مشترک شدند.
گستره مکانی
در گستره مکانی جهان اسلام شامل:هند، افغانستان، کشورهای آسیای میانه و قفقاز، ایران، عراق، ترکیه، سوریه، فلسطین، مصر، تونس، الجزایر، مراکش (مغرب) رواج داشته‌است.
گستره زمانی
گستره زمانی معماری جهان اسلام را می‌توان از سالهای اولیه ظهور اسلام تا پیش از گستردگی عام معماری مدرن دانست. با این حال نمی‌توان این گسترگی و نقش اثر گذار در معماری را در همه مناطق یکسان دانست. به عنوان نمونه «چنین نقشی در مصر» از سال ۹۲۴ (قمری) به وجود آمد[۱].

تاریخچه هنر اسلامی:

 تقریباً با روی کارآمدن سلسله «امویان» در سال ۴۱ هـ. ق و انتقال مرکز خلافت امویان از مدینه به دمشق، پدید آمد. با این انتقال، هنر اسلامی ترکیبی از هنر سرزمین‌های همسایه بویژه ایران گردید.

تاریخچه معماری اسلامی :

در ایران قرن اول هجری قمری در ایران، اولین نمونه‌های هنر و معماری در منطقه «خرا سان» شکل گرفت. در این منطقه شاهد شکل گیری اولین شیوه معماری ایران پس از اسلام هستیم. این شیوه که به «خراسانی(شبستانی)» معروف گردید، در قرن اول هـ. ق (ابتدای پذیرش دین مبین اسلام از سوی ایرانیان) آغاز گردید و تا دوره «آل بویه» و «دیلمیان»(قرن چها رم هـ. ق) ادامه پیدا کرد. در این شیوه، نقشه مساجد از صدر اسلام الهام گرفت و مساجد به صورت شبستانی (چهل ستونی) بنا گشتند. به طور کلی، معماری در این شیوه بسیار ساده و خالی از هرگونه تکلف است و مصالحی که در این بناها به کار رفته ساده و ارزان قیمت می‌باشد. از مساجد این شیوه می‌توان به «مسجد جامع فهرج یزد»، «مسجد تاریخانه دامغان»، «مسجد جامع نائین»، «مسجد جامع نیریز» و «بنای اولیه مسجد جامع اصفهان» اشاره کرد.

قرن پنجم هجری قمری :

در نیمه اول قرن پنجم هـ. ق، با تأسیس سلسله سلجوقیان، درخشان ترین دوره هنر اسلامی د ر ایران آغاز گردید. در این دوره، شاهد اوج شیوه‌ای از معماری به نام «رازی» هستیم که از زمان سلسله «آل زیار» در شهر ری آغاز و تا حمله «مغولان» ادامه پیدا کرد. در ای ن شیوه بود که معماران از انواع «نقوش شکسته» و «گره سازی» با آجر و کاشی استفاده ک ردند و همچنین در طرح هایشان از طرح چهار ایوانی و قراردادن گنبد بر مقاطع مربع، بهره بسیار بردند. آثار معماری در این دوره، از بنیاد با «مصالح مرغوب» بنا شدند. مساجد م عروفی چون «مسجد برسیان» در نزدیکی اصفهان، «مسجد جامع اردستان»، «مسجد جامع کبیر قز وین» و «مسجد جامع اصفهان» که بر روی شالوده‌های دوران «آل بویه» بنا گردید، از نمون ه‌های این شیوه به شمار می‌روند.

قرن هفتم هجری قمری :

در اوایل قرن هفتم هـ. ق، با هجوم مغولان، بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله ایران به ویرانی کشیده شدند، اما چندی نگذشت که با تأسیس سلسله ایلخانیان، مغولان فرهنگ و سنتهای کشورهای شکست خورده را پذیرفتند و یکی از حامیان هنر و هنرمندان اسلامی شدند. در این دوره، شیوه‌ای به نام «آذری» رواج یافت که تا دو ره «صفویه» ادامه پیدا کرد و شهرهایی چون «تبریز»، «بغداد»، «سلطانیه» و «اصفهان» مر اکز هنر و هنرمندان گشتند و بناهای مذهبی و غیرمذهبی متعددی در این شهرها ایجاد شدند.

قرن هشتم هجری قمری :

در اواسط قرن هشتم هـ. ق، با حمله تیمور، بار دیگر شهرهای ایران به ویرانی کشیده شد؛ ا ما این بار نیز هنر ایران تیموریان را نیز مغلوب کرد به طوری که شهرهای «سمرقند» و «بخاراً مراکز هنری ایران شدند و شیوه آذری که از دوره مغول رواج یافته بود، به کار خ ود ادامه داد. در این دوره، ابداعی در زمینه تزئینات معماری یعنی»کاشی معرق«به وقو ع پیوست. از بناهای معروف دوران ایلخانی و تیموری، می‌توان به»مسجد گوهرشاد«،»مسجد جامع ورامین«،»قسمت اعظم بناهای حرم مطهر حضرت رضا(ع)«،»مسجد کبود تبریز«،»مسجد جامع یزد"، و... اشاره کرد.

قرن دهم هجری قمری دوره صفویان :

با روی کارآمدن صفویان در اوایل قرن دهم هـ. ق، شهرهایی چون «تبریز»، «قزوین» و «اصفه ان» به مراکز هنری ایران تبدیل شدند. در این دوره، شاهد اوج هنر معماری ایران می‌با شیم که توسط پادشاهان مقتدر و هنردوست آن دوره یعنی «شاه تهماسب» و «شاه عباس اول» به وجود آمد. در این دوران البته، اندکی قبل از دوره صفوی یعنی از زمان قراقویونلوها، شیوه‌ای دیگر در معماری ایران به وجود آمد که به «شیوه اصفهانی» معروف گردید. در این شیوه، نقشه‌ها و طرحهای ساختمانی رو به سادگی نهاد و استفاده از کاشی‌های خشتی و هفت رنگ به جای کاشی معرق رواج یافت. مساجدی چون «شیخ لطف ا...» و «مسجد امام» در اصفها ن، از شگفتی‌های معماری این دوران به شمار می‌آیند. در دوران زند و افشار، بتدریج شاه د افول معماری ایرانی می‌باشیم، به طوری که این رکود و افول در دوره قاجار به اوج خو د می‌رسد. با وجود این رکود، باز هم شاهد ایجاد بناهایی چون «مسجد امام تهران»، «مسج د و مدرسه شهید مطهری(سپهسالار)» و «مسجد و مدرسه آقابزرگ» در کاشان و... می‌باشیم[۲]

مکاتب

معماری اسلامی در تاج محل

برخی از کاربری‌ها که تشابه عملکردی در گستره جهان اسلام دارند عبارت‌اند از:

نقد معماری اسلامی :

ایرادی که برخی بر معماری اسلامی وارد کردند، این است که این نوع معماری کارکردهای ایستایی و سکون را به طرز برجسته نمایان نمی‌سازد؛ در حالی که در معماری اسلامی «سکون» هم حالت ظاهری دارد و هم حالت باطنی. به عنوان مثال، اگر در نقوش اسلیمی و کنده کاری‌های مقرنس و کندویی شکل و گچ بری‌های تزئینی این بناها دقت کنیم، می‌بینیم تمام این عناصر دست در دست هم داده‌اند تا حالتی از «در» و «گوهر» را نشان دهند تا به نظر سبک و شفاف برسند..

ویژگی هنر و معماری اسلامی :

ویژگی هنر اسلامی سازگاربودن با روح اسلام یعنی همان توحید می‌باشد؛ و نمود این ویژگی را بیشتر در مکانهای مقدس می‌توان یافت.

نگاره‌گری :

در معماری اسلامی اعتقاد به این است که هیچ تصویری قادر به بیان سیمای خدا و معصومین نیست و همچنین نمایش تصویر معصومین توصیه نمی‌گردد به همین دلیل درهیچ یک از مساجد نمی‌توان تصویر یا پرتره از انسان یا خدا یافت.

تصویرسازی در اسلام محدود به تصویر گیاهان و جانوران شده‌است و تزئینات نباتی با اشکال نقش پردازی شده، جزو هنر مقدس محسوب گردیده است؛ و علت این امر حاکی از آن است که هنر تنها دلیل و گواهی بر وجود خداوند است؛

تزئینات معماری اسلامی شامل سنگ، آجر، چوب، گچ و کاشی کاری، هر یک جداگانه مفاهیمی را القا می‌کنند و این عامل وجه تمایز معماری اسلامی گر دیده‌است.

معانی نمادین مکان :

هنر اسلامی همواره به دنبال آرامش بوده و هست و در آن هیچ چیز نشانگر جنبش و حرکت نیست چون از نظر هنرمند مسلمان، محیطی که مؤمنان در آن قرار می‌گیرند باید حسی از آرامش و آسایش را القا کند و تحقق این امر با به کار بردن عناصری زیر تجربه می‌گردند.

درگاه ورودی مساجد ورودی مساجد :

یکی از مهمترین مکانهایی است که معانی نمادین زیادی را می‌توان از آن استنباط نمود به عنوان مثال، عقب رفتگی درگاه‌های مساجد، گوئی زائران را به درون فرا می‌خوانند و از آنها استقبال می‌نمایند. همچنین حسی از خشوع و تواضع را در برابر این مکان مقدس که نمودی از ذات اقدس الهی است، القا می‌نماید.

محراب :محراب محلی برای درخشش پرتو الهی و دروازه‌ای به سوی بهشت است که این حس و مفهوم از قوسی شکل بودن محراب و آیات سوره نور در دور تا دور آن به عیان آشکار است.

گنبد :

گنبد در یک بنای مقدس، نمایشگر روح کلی است و ساقه هشت ضلعی آن رمز هشت فرشته حاملان عرش می‌باشد. همچنین رمز اتحاد بین آسمان و زمین است که در آن قاعده مستطیل شکل بنا با زمین و قبه کروی بنا با آسمان، مطابقت دارد. به عبارت دیگر، معماران مسلمان تعلق به خاک را با بنایی مربع شکل که نشانه استقامت و ایستایی است و تعلق به آسمان را با گنبدی گرد و دوار که نشانه محو شدن در فکر الهی است، مجسم ساخته‌اند. [۳]


کاشیکاری:

یکی از دلایل استفاده از کاشی، مقاوم بودن آن در برابر حوادث طبیعی چون باد، باران، آفتاب، عناصر شیمیایی و کنشها و کششهای فیزیکی در ساختمان است رنگ آمیزی کاشیها همچن ین باعث القای فضایی بهشتی و ایجاد آرامش روح و روان می‌شود. فضای مثبت و منفی که در کاشیکاری بناهای اسلامی رعایت شده، نشان دهنده مفهوم روح و جسم است که هر یک لازم و م ملزوم یکدیگرند و علت استفاده از خط ثلث در کاشیکاری‌ها و کتیبه‌های بناهای اسلامی که اغلب به رنگ سفید نوشته شده‌است، نشانه‌ای از غلبه نور بر ظلمت است که از طریق افز ایش فضای سفید بر زمینه تیره دیده می‌شود. علت استفاده از نقوش هندسی و گیاهان در کاشی کاریها نیز این است که پایه و اساس این نقوش دایره‌است و دایره در هنر اسلامی نمادی از «کمال» را تداعی می‌کند. دایره همچنین سبب جلب توجه بیننده به سوی «مرکز» می‌شود که همه جا هست و هیچ جا نیست. رنگ در کاشیکاری رنگ در کاشیکاری اسلامی نیز از جالبترین نمونه‌های نمادین در هنر اسلامی است. به عنوان مثال، رنگ فیروزه‌ای و لاجوردی در هنر اسلامی، نمادی از آسمان لایتناهی همراه با آرامش باط نی است. منظور از رنگهای آبی کاشیکاری و خاکی آجرکاری رنگهای زمین و آسمان است که در ع ین تضاد دارای هماهنگی و دلنشینی می‌باشد. استفاده از کاشیهای لعابی در دیواره‌های بعضی مساجد که با نقوش اسلیمی ظریف گچ بری شده تلفیق یافته‌است، یادآور رمزگری «حجاب» است؛ چون بنا به حدیثی نبوی، خداوند در پ شت هفتاد هزار حجاب از نور و ظلمت پنهان است که اگر آن حجابها برافتد، نگاه پروردگار به هر که و هر چه افتد، فروغ و درخشندگی چهره اش آن همه را می‌سوزاند. علاوه بر اسلیمی، نقوش دیگری که در کاشیکاری مساجد استفاده می‌شود، هر یک دارای مفهو م خاص خود می‌باشند. بنا به گفته دکتر محمد خزائی، در هنر اسلامی «شمسه» الهام گرفته از نقش خورشید است که بیشتر با نقوش اسلیمی، ختایی، کتیبه، هندسی و در بعضی موارد با اس تفاده از نقوش حیوانی مثل ماهی و یا پرنده طرح شده‌است.

شمسه:

شمسهنمادی از الوهیت، نور و وحدانیت می‌باشد که نمونه‌های آن را می‌توان در سقف داخل ی گنبد مسجد شیخ لطف الله در اصفهان و مقبره شاه نعمت الله ولی در ماهان کرمان مشاهده کرد. نقش طاووس، از جمله نقوشی است که در تزئینات مساجد و اماکن مذهبی دیده می‌شود.

نقش دو طاووس :

نقش دو طاووس به صورت قرینه در تزئینات سردر ورودی بسیاری از مکانهای مذهبی دوره صفوی ه از جمله مسجد امام اصفهان، امامزاده هارون ولایت اصفهان، حرم عباسی امام رضا(ع)، مق بره خواجه ربیع مشهد و مجموعه شیخ صفی الدین در اردبیل وجود دارد. حضور این نقش به دلیل آن است که مسلمانان طاووس را یک پرنده بهشتی می‌دانند و از آن د ر نقوش شان برای نشان دادن دربان و راهنمای مردم به بهشت استفاده می‌کردند و به عقید ه عموم، نقش این پرنده بر سر در ورودی مساجد، باعث دفع شیطان و استقبال از مسلمانان است.

کتیبه :

کتیبه‌ها معمولاً طوری استفاده می‌شوند که سبب تزئین بنا گردند. در کتیبه‌ها معمولاً از اسامی حضرت محمد(ص) و حضرت علی(ع) به عنوان «باب علم»، طبق حدیث "انا مدینه العلم و علی بابهاً، بسیار آورده شده‌است. آیاتی از قرآن نیز اغلب با نوع بنایی که در آن قر ار گرفته و آن را آراسته‌اند مرتبط است. در کتیبه‌ها همچنین اشکال پرندگانی چون طاووس که به پرندگان بهشتی معروفند دیده می‌شود. بیشتر این نقوش، در پشت و بغلهای طاق ورودی مساجد جای می‌گیرند تا همزمان شیطان را دفع و از مؤمنان استقبال کنند.

حوض :

هر مسجدی یا بنای مذهبی، معمولاً دارای حیاطی است که در وسط آن حوضی قرار دارد تا مؤمن ان قبل از نماز وضو بگیرند. این حوض گاهی در زیر قبه کوچکی به شکل سایبان قرار می‌گی رد. این حیاط با حوض وسط آن، می‌تواند تمثیلی از نهرها و جوی‌های بهشتی باشد، زیرا قرآن از باغهای بهشتی که در آنها چشمه‌ها می‌جوشند، بارها یاد کرده‌است.


Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 03:10 ب.ظ

You said it adequately..
buy cialis online cheapest generic low dose cialis safe site to buy cialis online pastillas cialis y alcoho cialis y deporte comprar cialis 10 espa241a cialis prices viagra or cialis cialis ahumada cialis online napol
cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:05 ب.ظ

Whoa a good deal of helpful facts.
cialis manufacturer coupon brand cialis nl buying cialis in colombia we recommend cheapest cialis cialis generico online cialis coupon comprar cialis 10 espa241a side effects for cialis cialis generique chinese cialis 50 mg
Cialis 20 mg
پنجشنبه 15 آذر 1397 12:32 ق.ظ

Nicely put. With thanks.
only now cialis for sale in us cialis e hiv cialis pills boards cialis 5mg prix rx cialis para comprar preis cialis 20mg schweiz cialis purchasing cialis generico postepay cialis generic cialis tablets for sale
Buy generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:33 ق.ظ

Info certainly used!!
cialis preise schweiz cialis 30 day sample cialis purchasing legalidad de comprar cialis cialis sans ordonnance cialis 20mg are there generic cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis for sale south africa pastillas cialis y alcoho
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 09:00 ب.ظ

Kudos! Plenty of facts!

only now cialis 20 mg 5 mg cialis pharmacie en ligne we like it cialis soft gel il cialis quanto costa american pharmacy cialis cialis wir preise prix de cialis cialis generico lilly recommended site cialis kanada cialis alternative
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 10:09 ق.ظ

This is nicely said. !
rx cialis para comprar cialis 100 mg 30 tablet how do cialis pills work we recommend cialis best buy brand cialis generic free cialis prescription doctor cialis cialis coupons cialis side effects dangers generic cialis pro
buy cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 10:22 ب.ظ

Thanks! I like it.
female cialis no prescription purchasing cialis on the internet cialis purchasing the best choice cialis woman cialis online generic cialis cialis in sconto cialis 10mg prix pharmaci cialis online only best offers 100mg cialis
Online cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 09:39 ق.ظ

Great knowledge. Thanks.
american pharmacy cialis where cheapest cialis walgreens price for cialis enter site natural cialis where cheapest cialis viagra vs cialis vs levitra cialis herbs prices for cialis 50mg cialis kamagra levitra recommended site cialis kanada
Cialis canada
یکشنبه 11 آذر 1397 09:50 ب.ظ

Nicely put, Kudos.
cuanto cuesta cialis yaho buy cialis online cheapest cialis tadalafil online cialis 20 mg cost cialis online deutschland cialis generika buy cialis online cialis 10mg prix pharmaci we use it cialis online store cialis purchasing
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 09:00 ق.ظ

Helpful postings. Regards!
acquisto online cialis buy name brand cialis on line comprar cialis navarr cialis 20 mg effectiveness low cost cialis 20mg costo in farmacia cialis cialis 20 mg best price buy brand cialis cheap achat cialis en europe cialis 20mg preis cf
Cialis online
شنبه 10 آذر 1397 10:00 ب.ظ

Cheers. I appreciate this.
precios de cialis generico achat cialis en europe cialis 5 mg para diabeticos link for you cialis price cialis usa cost generic cialis at walmart cialis free trial try it no rx cialis cialis y deporte sublingual cialis online
Cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 08:46 ق.ظ

With thanks! I like it.
safe dosage for cialis only now cialis 20 mg cialis pills boards cialis lowest price cialis dose 30mg how to buy cialis online usa cialis generique click now buy cialis brand buy original cialis cialis generic availability
buy cialis pills online
جمعه 9 آذر 1397 09:29 ب.ظ

You actually expressed it perfectly!
price cialis per pill i recommend cialis generico cialis for bph generic cialis at the pharmacy cialis generique 5 mg legalidad de comprar cialis cialis rezeptfrei sterreich buy cialis online cialis coupons printable cialis alternative
buy cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 09:35 ق.ظ

Lovely content, Thanks.
generic for cialis preis cialis 20mg schweiz only best offers cialis use cialis alternative cialis official site wow look it cialis mexico acheter du cialis a geneve where to buy cialis in ontario walgreens price for cialis brand cialis nl
Cialis 20 mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 10:33 ب.ظ

With thanks. Excellent information.
cost of cialis per pill cialis coupon cialis australia org cialis in sconto cialis rezeptfrei cialis free trial cialis generika in deutschland kaufen wow look it cialis mexico does cialis cause gout brand cialis generic
Buy cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 11:01 ق.ظ

Really tons of wonderful info.
cialis 5 mg buy weblink price cialis cialis alternative cialis sale online cialis 5 effetti collaterali generic cialis at walmart cialis tadalafil online cialis 5 mg para diabeticos cialis flussig cialis dosage recommendations
buy cialis usa
چهارشنبه 7 آذر 1397 10:22 ب.ظ

Thanks a lot! I appreciate it!
achat cialis en suisse deutschland cialis online cialis canada on line cialis 10mg prix pharmaci cialis rezeptfrei sterreich tadalafil 20 mg get cheap cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis for bph cialis super kamagra
Cialis prices
چهارشنبه 7 آذر 1397 10:27 ق.ظ

Useful data. Thanks!
cialis 5 mg buy cialis 40 mg cialis what if i take bulk cialis cialis name brand cheap cialis cipla best buy cialis online napol generic cialis review uk enter site 20 mg cialis cost estudios de cialis genricos
buy cialis us pharmacy
دوشنبه 9 مهر 1397 03:42 ب.ظ

You made your position pretty well!!
5 mg cialis pharmacie en ligne if a woman takes a mans cialis cialis prezzo di mercato cialis 20mg preis cf tadalafil 5mg cialis 20mg prix en pharmacie we choice free trial of cialis cialis daily new zealand best generic drugs cialis cialis manufacturer coupon
online pharmacy canada
یکشنبه 1 مهر 1397 01:31 ب.ظ

Valuable facts. Cheers!
candida viagra canadianpharmacyusa24h is it legal canadian medications 247 northwest pharmacies mail order canadian medications by mail canada online pharmacies canadian medications online canada pharmacies pharmacy onesource canadian pharmacies without an rx
cialisvbuy.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 09:49 ق.ظ

You actually suggested this effectively!
cialis 5 mg effetti collateral cialis 20 mg cost cialis online cialis in sconto buy cialis cheap 10 mg cialis italia gratis cialis prezzo in linea basso enter site 20 mg cialis cost tarif cialis france cialis price in bangalore
cialisvus.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 03:03 ب.ظ

Very good material. Thanks a lot!
compare prices cialis uk acquisto online cialis cialis generico postepay american pharmacy cialis cost of cialis cvs prix de cialis click now cialis from canada i recommend cialis generico cialis cipla best buy no prescription cialis cheap
viagrayosale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:13 ب.ظ

You actually revealed this effectively.
order a sample of cialis cialis authentique suisse cialis professional yohimbe ou trouver cialis sur le net canadian cialis cialis price thailand cialis without a doctor's prescription cialis generika cialis generic get cheap cialis
Buy cialis
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:01 ق.ظ

Whoa loads of great knowledge.
click here cialis daily uk cialis in sconto look here cialis cheap canada cialis 20 mg effectiveness cialis official site enter site very cheap cialis cialis rezeptfrei sterreich cialis generico in farmacia the best choice cialis woman cialis qualitat
Viagra sans ordonnance
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 03:00 ق.ظ

Cheers. Wonderful information.
cheap viagra tablets generic viagra online usa where can i buy viagra online viagra tablets online purchase buy real viagra online cheap where can u buy viagra generic viagra purchase where can i buy viagra online safely viagra without presc uk where can i buy viagra without
Cialis online
یکشنبه 19 فروردین 1397 02:34 ق.ظ

You said it adequately.!
cialis generico in farmacia order generic cialis online cialis 5mg billiger cialis professional from usa cialis soft tabs for sale legalidad de comprar cialis how much does a cialis cost prix cialis once a da cialis pills boards cialis tablets
jocuri mario
پنجشنبه 10 اسفند 1396 11:10 ب.ظ
اگر بخواهید معامله ای عالی از این پاراگراف بدست آورید، باید آن را انجام دهید
این استراتژی ها را به وب سایت شما برساند.
mobile legends cheats
یکشنبه 6 اسفند 1396 11:53 ب.ظ
Hmm هر کس دیگری با مشکلی با تصاویر مواجه می شود
در بارگیری این وبلاگ؟ من سعی می کنم تعیین کنم که آیا یک مشکل در پایان من است یا اگر آن را داشته باشد
وبلاگ. هر گونه بازخوردی قابل تقدیر است.
appbounty credit cheats
جمعه 4 اسفند 1396 05:55 ب.ظ
شما واقعا این را با ارائه خود به نظر می رسانید، اما من پیدا کردم
این موضوع واقعا چیزی است که من فکر می کنم هرگز درک نمی کنم.

برای من خیلی پیچیده و بسیار گسترده است. من منتظر هستم
پست بعدی شما، من سعی خواهم کرد تا آن را قطع کنم!
livejasmin premium and credit generator
جمعه 4 اسفند 1396 05:52 ق.ظ
اگر بخواهید از این نوشتار نهایت استفاده را ببرید، باید این را اعمال کنید
روش به وبلاگ شما برنده شد.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30